Juliusz Słowacki – „Kordian”

Kordian - Ściągi, wypracowania, lektury - Bryk.pl

„Kordian” - streszczenie i opracowanie w pigułce #matura2022 #matura2023

Winkelriedyzm romantyczny kwestionował cierpienie oraz bierne męczeństwo mesjanizmu, podkreślając zarazem sens walki czynnej, aktywności. Idea ta pośrednio miała również tłumaczyć upadek powstania listopadowego. U Słowackiego koncepcja ta zakładała, że Polska jest Winkelriedem narodów Europy, natomiast Kordian, planując zabicie cara, pragnął być Winkelriedem Polaków i przyjąć na siebie cierpienie za miliony rodaków.

Winkelriedyzm to myśl w której osiąga się zwycięstwo poprzez bohaterską śmierć, natomiast mesjanizm decyduje się na męczeństwo

Data wydania: 1834

Epoka: romantyzm

Rodzaj: Dramat

Gatunek: Dramat romantyczny

Geneza: Kordian został przez Juliusza Słowackiego napisany w 1833 roku, podczas jego pobytu w Genewie. Słowacki wyjechał z Paryża, odreagowując między innymi niepochlebną recenzję Adama Mickiewicza o jego pierwszym tomie poezji jako „pięknym kościele, w którym nie ma Boga”. Był to jeden z kluczowych momentów dla zawiązania się między tymi dwoma poetami szczególnego rodzaju antagonizmu. Jego kolejnym wyrazem był właśnie Kordian. Dramat ten stanowił szczególnego rodzaju polemikę z wizją historii zaprezentowaną przez Adama Mickiewicza w III części Dziadów. Kordian jako postać stanowił ewidentne nawiązanie do Konrada z Dziadów. Słynne monologi – wielka improwizacja oraz monolog na Mont Blanc także stanowiły rodzaj swoich odpowiedników. Słowacki wszedł więc bardzo odważnie w dialog z Mickiewiczem, jego wizję historii, mesjanizmem wyłaniającym się z III części Dziadów, wizją bohatera romantycznego, który wydaje wojnę Bogu.

Motywy:

motyw bohatera romantycznego. Tytułowy Konrad jest typowym romantykiem, łączy w sobie cechy bohatera werterycznego i bajronicznego. Bohater werteryczny wywodzi się z powieści epistolarnej J. W. Goethego „Cierpienia młodego Wertera”. Charakteryzuje się nadmierną wrażliwością, wybujałą fantazją, wyobcowaniem i fascynacją literaturą. Kordian przeżywa nieszczęśliwą miłość, pisze wiersze dla swojej ukochanej Laury. Jest indywidualistą, większość czasu spędza w samotności. Wybiera się w podróż, aby znaleźć sens życia i zdobyć wiedzę o świecie. Kordian posiada również cechy bohatera bajronicznego, wywodzącego się z twórczości G. G. Byrona. Jest buntownikiem, jego indywidualizm graniczy z egocentryzmem. Chce zmienić świat, ale jego odwaga zaczyna przypominać szaleństwo. Kordian staje się zaślepiony własnymi ambicjami, które uniemożliwiają mu wykonanie zadania - zabicie cara. Bohater jest ofiarą samego siebie, naraża się na potępienie i karę śmierci. Zapisuje się na kartach historii, jako szaleniec, a nie wielki wojownik za wolność.

motyw spisku. Kor­dian, przed­sta­wia­ją­cy się jako Pod­cho­rą­ży, bie­rze udział w spo­tka­niu spi­skow­ców w pod­zie­miach ka­te­dry św. Jana. Ze­bra­ni dys­ku­tu­ją na te­mat za­bój­stwa cara Mi­ko­ła­ja I. Kor­dian jest w znacz­nej mniej­szo­ści, więk­szość spi­skow­ców jest prze­ciw­na mor­der­stwu. Car zo­stał ko­ro­no­wa­ny na kró­la Pol­ski, dla­te­go jego za­bi­cie by­ło­by kró­lo­bój­stwem. Pre­zes i Ksiądz zde­cy­do­wa­nie opo­wia­da­ją się prze­ciw­ko za­bój­stwu, są straż­ni­ka­mi za­sad mo­ral­nych oraz ko­dek­su żoł­nier­skie­go. Kor­dian po­sta­na­wia jed­nak samotnie zamordować cara. Sy­tu­acja od­no­si się do po­wsta­nia li­sto­pa­do­we­go. Po­eta pod­kre­śla nie­przy­go­to­wa­nie oraz brak za­an­ga­żo­wa­nia więk­szo­ści spo­łe­czeń­stwa i eu­ro­pej­skich mo­carstw, ta­kich jak Fran­cja i An­glia. Spi­sek koń­czy się nie­po­wo­dze­niem, Kor­dian mdle­je pod drzwia­mi sy­pial­ni cara.

motyw zbrodni. Kor­dian sa­mot­nie po­sta­na­wia za­mor­do­wać cara Mi­ko­ła­ja I. Po­cząt­ko­wo jest prze­ko­na­ny, że jego czyn bę­dzie uspra­wie­dli­wio­ny, po­nie­waż kie­ru­je się wyż­szym do­brem - wal­ką o wol­ność oj­czy­zny. Gdy jed­nak bo­ha­ter jest bli­sko wy­ko­na­nia mi­sji, do­pa­da­ją go Strach i Ima­gi­na­cja. Są wy­two­rem jego wy­obraź­ni, uosa­bia­ją oba­wy o kon­se­kwen­cje mor­der­stwa oraz mo­ral­ną nie­moc. Do mor­der­stwa nie do­cho­dzi.

motyw samotności. Jako na­sto­la­tek, do­świad­cza nie­odwza­jem­nio­nej mi­ło­ści do star­szej od sie­bie dziew­czy­ny, Lau­ry. Ko­lej­ny za­wód mi­ło­sny spo­ty­ka go we Wło­szech, gdy oka­zu­je się, że pięk­ną Wio­let­tę in­te­re­su­ją tyl­ko jego pie­nią­dze. Kor­dian de­cy­du­je się na za­bój­stwo cara, po­nie­waż nie ma nic do stra­ce­nia. Człon­ko­wie jego ro­dzi­ny już nie żyją. Sło­wac­ki kwe­stio­nu­je jed­nak sens jed­nost­ko­wej ofia­ry i ideę me­sja­ni­zmu. W wal­kę o nie­pod­le­głość po­win­no za­an­ga­żo­wać się całe spo­łe­czeń­stwo, a nie tyl­ko wy­bit­ne jed­nost­ki.

motyw miłości. Na­sto­let­ni Kor­dian prze­ży­wa nie­speł­nio­ne uczu­cie, jego uko­cha­na Lau­ra nie trak­tu­je go po­waż­nie. Dziew­czy­na uwa­ża go za obłą­ka­ne­go mło­dzień­ca. Ko­lej­ne roz­cza­ro­wa­nie cze­ka Kor­dia­na we Wło­szech. Pięk­na Wio­let­ta ko­cha tyl­ko jego pie­nią­dze. Gdy męż­czy­zna kła­mie, że stra­cił cały ma­ją­tek, od razu od nie­go od­cho­dzi. Kor­dian prze­sta­je wie­rzyć w mi­łość ro­man­tycz­ną.

motyw poezji. Kor­dian w mło­do­ści pi­sze wier­sze dla Lau­ry. Ucie­ka w ten spo­sób od praw­dzi­we­go świa­ta, w któ­rym nie po­tra­fi się od­na­leźć. Po­cząt­ko­wo, Kor­dian wie­rzy, że za po­mo­cą po­ezji za­pa­nu­je nad świa­tem, chce kształ­to­wać ludz­kie umy­sły. Póź­niej, bo­ha­ter zwra­ca się w stro­nę czy­nu. Jego pla­ny są jed­nak nie­re­al­ne i po­zba­wio­ne lo­gi­ki.

motyw wędrówki. Kor­dian uda­je się w ro­man­tycz­ną po­dróż po Eu­ro­pie, aby po­znać świat i od­na­leźć sens ży­cia. W Lon­dy­nie bo­ha­ter do­wia­du­je się, że świa­tem rzą­dzą pie­nią­dze, w Do­ver zda­je so­bie spra­wę, że li­te­ra­tu­ra nie ma zbyt wie­le wspól­ne­go z rze­czy­wi­sto­ścią. We Wło­szech prze­ko­nu­je się, że na­wet mi­łość moż­na ku­pić. Pod­czas au­dien­cji u pa­pie­ża w Wa­ty­ka­nie, Kor­dian za­uwa­ża, że zwierzch­nik Ko­ścio­ła nie po­pie­ra bun­tu Po­la­ków prze­ciw­ko ca­ro­wi. Na szczy­cie Mont Blanc bo­ha­ter de­cy­du­je, że chce ofia­ro­wać swo­je ży­cie oj­czyź­nie.

motyw przemiany. Roz­cza­ro­wa­nia z cza­sów mło­do­ści spra­wia­ją, że bo­ha­ter za­czy­na po­szu­ki­wać sen­su swo­je­go ży­cia. Prze­cho­dzi za­ła­ma­nie, pod­czas któ­re­go do­cho­dzi na­wet do pró­by sa­mo­bój­czej. Po­dró­że po­zwa­la­ją Kor­dia­no­wi na wy­zby­cie się mło­dzień­czych ide­ałów. Jego prze­mia­na do­peł­nia się na szczy­cie Mont Blanc. Kor­dian czu­je du­cho­wą po­tę­gę i po­sta­na­wia nadać sens swo­jej eg­zy­sten­cji, przez po­świę­ce­nie dla oj­czy­zny. Za swój au­to­ry­tet obie­ra Ar­nol­da Win­kel­rie­da. Był on Szwaj­ca­rem, któ­ry przy­jął na wła­sną pierś ko­pie Au­stria­ków i umoż­li­wił swo­im ro­da­kom zwy­cię­stwo.

motyw szatana. Po­ja­wia się wie­le złych du­chów, któ­re no­szą róż­ne imio­na. Au­tor przy­po­mi­na, że sza­tan kie­dyś był pod­da­nym Boga, ale zbun­to­wał się prze­ciw­ko nie­mu. Złe du­chy mają re­al­ny wpływ na losy ludz­ko­ści, wła­da­ją ze­ga­rem dzie­jów. Od­dzia­łu­ją na ży­cie bo­ha­te­rów sil­niej, niż anio­ły. To sza­ta­ni two­rzą przy­wód­ców po­wsta­nia li­sto­pa­do­we­go, któ­rzy do­pro­wa­dzi­li do jego klę­ski. Dia­beł przy­czy­nia się rów­nież do klę­ski Kor­dia­na. Bo­ha­ter wi­dzi, jak ten wy­cho­dzi z sy­pial­ni cara, co wpra­wia go w jesz­cze więk­sze prze­ra­że­nie. Sza­tan po­ja­wia się też w szpi­ta­lu psy­chia­trycz­nym, pod po­sta­cią Dok­to­ra. Uświa­da­mia Kor­dia­no­wi, że jed­nost­ko­wa ofia­ra nie jest w sta­nie zmie­nić lo­sów świa­ta.

Problematyka:

Kordian - Problematyka - Juliusz Słowacki - Bryk.pl

• Motywy

  

  

  

  

• Bohaterowie