Powtórka z pozytywizmu – Matura po Ludzku

https://maturapoludzku.pl/2022/02/28/powtorka-z-pozytywizmu/

praca u podstaw polegała na:

• rozpowszechnianiu oświaty;
• leczeniu i edukowaniu najuboższych warstw społeczeństwa;
• podnoszeniu poziomu życia społeczeństwa (szczególnie ludzi biednych);
• zabieganiu o rozwój nauki i techniki;
• podejmowaniu działań na rzecz rozwoju gospodarczego kraju;
• widoczna jest m.in. w postępowaniu Stanisława Wokulskiego w powieści “Lalka” (pomoc Mariance oraz Węgiełkowi).

August Comte i jego filozofia

• uznawany za twórcę filozofii pozytywistycznej i socjologii;
• pozytywny oznacza tu realny (rzeczywisty, nieabstrakcyjny), ścisły i pewny, a także relatywny;
• przedmiotem przemyśleń filozofii mogą być jedynie fakty – zjawiska mierzalne i rzeczywiste;

nowela

• to gatunek literacki należący do rodzaju, jakim jest epika
  • krótki utwór literacki pisany prozą;
  • wyraźnie zarysowana, jednowątkowa fabuła i akcja;
  • treść dotyczy motywu lub wydarzenia, posiadającego znaczenie symboliczne;
• najczęściej akcja noweli dzieje się w określonym miejscu i czasie;
• przykładem pozytywistycznej noweli może być “Kamizelka” Bolesława Prusa lub “Gloria victis” Elizy Orzeszkowej

utylitaryzm

• przekonanie o potrzebie działania dla dobra ogółu, nie jednostki;
• jednostka powinna być użyteczna dla społeczeństwa, dopiero to da jej szczęście i spełnienie;

ewolucjonizm

• ojcem teorii ewolucji jest Karol Darwin;
• zarówno przyroda, jak i społeczeństwo podlegają pra- wu ewolucji – czyli nieustannym przemianom, polegającym na zapewnieniu sobie przetrwania przez jednostki najlepiej zaada- ptowane do otaczających je warunków;

relatywizm

• pojęcia takie jak dobro, zło czy piękno są względne i nie ma możliwości ich uniwersalnego zdefiniowania;
• kwestionuje pojęcie obiektywizmu (człowiek jest w stanie ocenić coś jedynie ze swojej perspektywy);
• świata nie da się określić w jednoznaczny sposób;
• relatywista mógłby powiedzieć, że „nic nie jest czarno-białe”;

agnostycyzm

• w świecie nie ma nic pewnego, a całkowite poznanie rzeczywistości jest niemożliwe;
• w znaczeniu religijnym agnostycyzm oznacza brak możliwości znalezienia dowodów na istnienie Boga;
• od ateizmu agnostycyzm odróżnia się brakiem radykalności – możliwe, że Bóg istnieje, lecz nie jesteśmy w stanie tego sprawdzić;

asymilacja Żydów

• próba zwalczenia konfliktu między Polakami a Żydami mieszkającymi na polskich ziemiach;
• konflikt między Żydami pielęgnującymi swoje zwyczaje, religię i język, a Polakami o odrębnych tradycjach;
• zachęcanie do stopniowego przyjmowania języka polskiego oraz kultury przez Żydów, z zachowaniem własnego wyznania;

emancypacja kobiet

• dążenie do zrównania praw kobiet i mężczyzn w zakresie decyzji społecznych i politycznych;
• edukowanie płci żeńskiej w obrębie zawodów technolo- gicznych czy fizycznych, w celu znalezienia pracy zawodowej;

scjentyzm

• założenie według którego jedynym pewnym źródłem wiedzy jest nauka;
• rzeczywistość należy badać w sposób doświadczalny, nie duchowy;
• pochwała osiągnieć nauk ścisłych;

powieść realistyczna

• skupienie się na psychologicznych i społecznych motywach działań bohatera;
• obiektywny sposób narracji;
• fabuła jest najczęściej wielowątkowa, a wydarzenia dzieją się chronologicznie;