William Szekspir – „Makbet”

Makbet - Ściągi, wypracowania, lektury - Bryk.pl

🆕„Makbet” - streszczenie i opracowanie w pigułce #matura2023 #matura

Data wydania: ok. 1606

Epoka: przełom Renesansu oraz Baroku

Rodzaj: Dramat

Gatunek: Tragedia (dramat szekspirowski)

Geneza: Według źródeł historycznych, Makbet -- wódz szkocki -- doszedł do władzy zabijając króla Dunkana I w bitwie w roku 1039. Makbet rządził sprawiedliwie, ale w roku 1053 został pokonany przez Anglików. Króla zabił syn Dunkana, Malkolm III.

Motywy:

motyw zbrodni Dra­mat Szek­spi­ra to stu­dium zbrod­ni. Po­cząt­ko­we za­bój­stwo Dun­ca­na nie­sie za sobą ko­lej­ne, któ­re co­raz bar­dziej nisz­czą Mak­be­ta od we­wnątrz. Przy kró­lo­bój­stwie ma on jesz­cze wąt­pli­wo­ści, żona musi przy­na­glać go do dzia­ła­nia. Im jed­nak wię­cej osób usu­wa ze swej dro­gi, tym bar­dziej bez­dusz­nym mor­der­cą się sta­je. Mo­men­tem kul­mi­na­cyj­nym jest zle­ce­nie za­bój­stwa żony i dzie­ci Mak­du­fa.

motyw winy i kary Makbet jako dzie­ło ma cha­rak­ter mo­ra­li­za­tor­ski. Au­tor chciał nim prze­ka­zać, że nie ma winy bez kary. Mak­bet i jego żona, po­zor­nie do­ko­nu­ją zbrod­ni do­sko­na­łej. Na­wet je­że­li nie ma wśród lu­dzi świad­ków ani mści­cie­li, ich wła­sne umy­sły zwra­ca­ją się prze­ciw­ko za­bój­com. Brak snu to pierw­sza kara, dru­gą jest sza­leń­stwo. Makbet chcąc utrzy­mać wła­dzę, brnie co­raz moc­niej w ty­ra­nię, co osta­tecz­nie spro­wa­dza na nie­go klę­skę. Ta­kim spo­so­bem zbrod­nia ka­rze sie­bie samą.

motyw władzy Wła­dza jest tu­taj ele­men­tem de­pra­wu­ją­cym. Mak­bet i jego żona po­żą­da­ją ko­ro­ny, wy­star­czy­ło je­dy­nie, by wiedź­my pod­ju­dzi­ły ich do zbrod­ni. Za­ra­zem jed­nak Szek­spir uka­zu­je, jak to brze­mię po­win­no być wy­ko­rzy­sty­wa­ne. Prze­ciw­sta­wia bo­wiem pra­wo­wi­te­go, do­bre­go kró­la Dun­ca­na dla uzur­pa­to­ra - Mak­be­ta. Ten dru­gi jest ty­ra­nem, ży­ją­cym cią­głą oba­wą zdra­dy. By utrzy­mać po­zy­cję, brnie co­raz bar­dziej w krwa­wą uzur­pa­cję, co osta­tecz­nie do­pro­wa­dza do woj­ny do­mo­wej.

motyw wolnej woli Szek­spir w swo­im dra­ma­cie za­da­je py­ta­nie o sto­su­nek wol­nej woli do ludz­kie­go prze­zna­cze­nia. Mak­bet spo­ty­ka trzy wiedź­my, któ­re po­zdra­wia­ją go jako przy­szłe­go kró­la. Czy jed­nak jest to los pi­sa­ny ry­ce­rzo­wi? To bo­wiem czy­ny jego i jego żony do­pro­wa­dza­ją do za­bój­stwa Dun­ca­na oraz prze­ję­cia wła­dzy. Mak­bet po­no­si więc peł­ną od­po­wie­dzial­ność za swo­je dzia­ła­nia, cze­go do­wo­dem jest osta­tecz­na klę­ska kró­lo­bój­cy.

motyw przepowiedni Prze­po­wied­nia sta­no­wi ka­ta­li­za­tor ca­łych wy­da­rzeń przed­sta­wio­ny w dra­ma­cie. Mak­bet spo­ty­ka na wrzo­so­wi­skach trzy wiedź­my, któ­re po­zdra­wia­ją go ni­czym kró­la. Wy­star­czy to, by zro­dzić w jego ser­cu ziar­no nisz­czy­ciel­skiej am­bi­cji. Tym sa­mym Szek­spir uka­zu­je za­leż­ność mię­dzy ludz­kim prze­zna­cze­niem a wolą. Dru­ga prze­po­wied­nia od­no­si się do losu bo­ha­te­ra. Wiedź­my prze­po­wia­da­ją mu bo­wiem, że kres jego rzą­dom przy­nie­sie do­pie­ro po­dej­ście lasu Bir­mam­skie­go pod mury zam­ku. Wy­rocz­nia jest tu jed­nak prze­wrot­na. Bo­wiem ar­mia Mal­kol­ma pod­cho­dzi pod mury ukry­ta za ga­łąz­ka­mi z tego lasu

motyw femme fatale Z fran­cu­skie­go fem­me fa­ta­le. Jest to ko­bie­ta, któ­ra spro­wa­dza na męż­czy­znę zgu­bę, wy­ko­rzy­stu­jąc go przy tym do wła­snych ce­lów. W utwo­rze Szek­spi­ra przy­kład ta­kiej po­sta­ci sta­no­wi Lady Mak­bet. To ona pod­sy­ca w mężu am­bi­cję, chłod­no opra­co­wu­je plan za­mor­do­wa­nia Dun­ca­na. Po­stać tą an­giel­ski dra­ma­turg na­pi­sał tak do­brze, że do dzi­siaj sta­no­wi ona pe­wien ar­che­typ ko­bie­ty fa­tal­nej.

motyw szałeństwa Sza­leń­stwo to­wa­rzy­szy głów­ne­mu bo­ha­te­ro­wi i jego żo­nie w wy­ni­ku po­peł­nio­nych zbrod­ni. Ludz­ki umysł nie może znieść gro­zy grze­chów cią­żą­cych na Mak­be­cie oraz Lady Mak­bet, dla­te­go pro­wa­dzi ich pro­sto w oko­wy sza­leń­stwa. Ob­ja­wia­ją się one ha­lu­cy­na­cja­mi, nie­moż­li­wo­ścią spo­koj­ne­go snu i ner­wi­cą na­tręctw. Naj­bar­dziej wi­dać to po żo­nie ty­tu­ło­we­go bo­ha­te­ra, któ­ra cią­gle pró­bu­je zmyć z rąk nie­ist­nie­ją­ce pla­my krwi. Osta­tecz­nie wy­pie­ra­nie wła­snej winy kie­ru­je Lady Mak­bet do sa­mo­bój­czej śmier­ci, zaś Mak­be­ta ku cał­ko­wi­te­mu za­tra­ce­niu wszel­kie­go współ­czu­cia dla in­nych.

Bohaterowie:

![Untitled](/img/user/Archive/Matura/Polski/William%20Szekspir%20%E2%80%93%20%E2%80%9EMakbet%E2%80%9D/Untitled%204.png)